Chất béo

Vào cuối thế kỷ 19, người ta đã có thể gây xơ mỡ động mạch thực nghiệm cho thỏ dựa vào một chế độ ăn có nhiều chất béo no và cholesterol.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy acid α – linolenic (ALA) là acid béo có tác dụng phòng ngừa hiệu quả nhất đối với tai biến mạch máu não. Chế độ ăn gồm lương thực, rau quả và dầu oliu có nhiều ALA. Chúng ta đều biết có hai acid béo cần thiết đối với cơ thể người: acid linoleic (18 : 2) là tiền chất của nhóm n – 6 và acid ALA (18 : 3) là tiền chất của nhóm n – 3. Chế độ ăn cần có tỷ lệ cân đối giữa hai nhóm acid béo đó. Quần dân cư Crètes vùng Địa Trung Hải có tuổi thọ cao nhất ở phương Tây. Ở khẩu phần của họ có 8 – 10% năng lượng do các acid béo no, 5% do các acid béo chưa no trong đó tỷ số linoleic /ALA là 5/1, chế độ ăn dồi dào lương thực, rau, quả, ăn cá 1 tuần hai lần, dầu oliu, phomat và sữa chua.
Rượu
Ở lượng thấp, rượu có tác dụng dự phòng nhất định đối với tai biến mạch máu não nhưng nguy cơ tăng dần tỷ lệ thuận với liều lượng đối với xuất huyết não.
Kết luận
Vào cuối thế kỷ 19, người ta đã có thể gây xơ mỡ động mạch thực nghiệm cho thỏ dựa vào một chế độ ăn có nhiều chất béo no và cholesterol. Năm 1933, người ta thấy có mối liên quan giữa sử dụng nhiều acid béo no với bệnh mạch vành và vào những năm 1960, Ancel Keys thông qua công trình nghiên cứu có 7 nước tham gia đã đi tới kết luận các acid béo no là yếu tố môi trường chính của bệnh mạch vành. Từ đó đã đề xuất thay thế các acid béo no bằng các acid béo chưa no có nhiều nối kép, chủ yếu là acid linoleic (18 : 2, n – 6). Tuy nhiên, các nghiên cứu thử nghiệm có giám sát, cả sơ cấp và thứ cấp đều không chứng minh được tác dụng bảo vệ của acid linoleic đối với bệnh mạch vành. Tiếp đó, quan sát các quần dân cư có tuổi thọ cao nhất và tỷ lệ bệnh tim thấp nhất là người Nhật Bản (châu Á) và người Cretans (châu u) thì thấy trong khẩu phần phần của họ acid linoleic không nhiều mà lại là acid oleic (dầu oliu) và có mối tương quan thích hợp giữa hai họ acid béo chưa no là họ n – 3 và n – 6. Với sự hiểu biết hiện nay người ta thấy các mối liên quan giữa chất béo và bệnh tim mạch vẫn có vai trò quan trọng hàng đầu nhưng không là duy nhất. Vai trò nhiều thành phần không phải lipid đã được phát hiện như các vitamin chống oxy hóa, chất xơ, các chất hóa thực vật, protein đậu tương và vai trò của mức homocystein trong huyết thanh.