Uncategorized

Cơ chế phát sinh béo phì

Ở các nước thu nhập thấp thường gặp các bệnh nhiễm khuẩn, bệnh lao và các bệnh thiếu dinh dưỡng.
Tế bào mỡ sản xuất ra leptin, hormon này tác động đến hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là tuyến dưới đồi để hạn chế ăn uống và tăng cường sử dụng năng lượng cơ thể.
Chế độ ăn giàu lipid hoặc đậm độ năng lượng cao
Chế độ ăn giàu lipid hoặc đậm độ năng lượng cao có liên quan chặt chẽ tới sự gia tăng tỷ lệ béo phì. Các thức ăn giàu chất béo thường ngon nên người ta ăn quá thừa mà không biết.
Những tài liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về cơ cấu khẩu phần (tính theo % năng lượng) ở các nước xếp theo nước thu nhập quốc dân cho thấy như sau:
Về protein:
Tỷ lệ chung năng lượng do protein của các loại khẩu phần không khác nhau nhiều (xung quanh 12%), nhưng năng lượng do protein nguồn gốc động vật tăng dần khi thu nhập quốc dân tăng cao.
Về lipid:
Mức thu nhập càng cao thì tỷ lệ năng lượng do lipid, nhất là lipid nguồn gốc động vật càng cao.
Về glucid:
Mức thu nhập càng cao thì năng lượng do glucid nói chung và tinh bột nói riêng giảm dần, nhưng năng lượng do các loại đường ngọt (saccharose) tăng lên.
Mô hình bệnh tật có liên quan đến cơ cấu bữa ăn. Ở các nước thu nhập thấp thường gặp các bệnh nhiễm khuẩn, bệnh lao và các bệnh thiếu dinh dưỡng. Ở các nước có thu nhập cao, bệnh béo phì, bệnh tim mạch, đái tháo đường … trở nên các vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng.
Hoạt động thể lực
Cùng với yếu tố ăn uống, sự gia tăng tỷ lệ béo phì đi song song với giảm hoạt động thể lực trong một lối sống tĩnh tại, thời gian dành cho xem ti vi, đọc báo, làm việc bằng máy tính, nói chuyện qua điện thoại, lái xe, ăn uống… Tiêu hao năng lượng bao gồm chuyển hóa cơ bản (70%), tác dụng sinh nhiệt do ăn uống (15%) và do lao động thể lực (15%). Khối nạc, tuổi và giới tính ảnh hưởng tới chuyển hóa cơ sở, tuy vậy độ dao động giữa các cá thể có thể tới 30%. Điều đó giải thích một phần rằng cùng khẩu phần năng lượng như nhau có thể gây béo phì ở nhóm người này mà không gây béo phì ở nhóm người khác.
Yếu tố di truyền
Các yếu tố di truyền có vai trò nhất định đối với béo phì, những đứa trẻ béo phì thường hay có cha mẹ béo phì, tuy vậy nhìn trên đa số cộng đồng yếu tố này không lớn. Có đến 20 gen có liên quan đến tính nhạy cảm với béo phì ở các cá thể khác nhau, trong đó gen Ob với sản phẩm là leptin được chú ý nhất. Leptin có mô mỡ sản xuất từ các gen Ob.