Con người và thực phẩm

Người thời nay, khi đời sống được cải thiện, nhịp sống tất bật ở thành thị, ăn nhiều thịt, nhiều béo và rau ít đi. Các bệnh có liên quan đến dinh dưỡng như đái tháo đường, béo phì, một số bệnh tim mạch… có xu hướng gia tăng.
Thì ra vấn đề thực phẩm và dinh dưỡng hợp lý luôn là vấn đề của mọi thời đại, đâu phải chỉ ở thời kỳ rách áo, đói cơm.
Tùy theo điều kiện địa lý và khí hậu, các loại lương thực cơ bản và vật nuôi khác nhau giữa các vùng sinh thái. Lúa mì là lương thực cơ bản ở Hoa Kỳ, Nga, Australia, cây lúa có nguồn gốc ở Viễn Đông và đông nam Á, cây ngô có nguồn gốc từ nam Mỹ mà Christophe Colomb đã mang về châu u. Trên cơ sở nguồn thực phẩm hiện có đã hình thành cách lựa chọn thực phẩm, kỹ thuật chế biến, bảo quản và cách ăn uống, văn hóa ăn uống khác nhau. Một món ăn quen thuộc đã trở thành một mảnh tình quê, hương quê mà con người dù ở đâu cũng không quên được.
Vấn đề chúng ta quan tâm là cách ăn uống khác nhau đã đi kèm theo các vấn đề dinh dưỡng khác nhau: bệnh pellagra hay gặp ở vùng mà lương thực cơ bản là ngô, thiếu protein hay gặp ở vùng ăn sắn, bệnh beriberi một thời là tai họa của những cái máy xay…
Trong thời kỳ kinh tế chuyển tiếp, sự làm quen với lối sống đô thị, nhịp sống nhanh đã làm cho các thức ăn nhanh, thức ăn tinh chế trở nên hấp dẫn mà sự lạm dụng đều có hại. Trước một thị trường đầy ắp hàng hóa và các loại thức ăn, con người hiện đại không còn được sống theo bản năng bẩm sinh mà phải học nhiều thứ, kể cả ăn uống – dinh dưỡng hợp lý.
Không có thức ăn xấu mà chỉ có chế độ ăn xấu, không có thức ăn có giá trị dinh dưỡng toàn diện trừ sữa mẹ ở 6 tháng đầu tiên của cuộc đời. Vì vậy tính đa dạng là yêu cầu của một chế độ ăn hợp lý.
Tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng con người phụ thuộc vào chế độ ăn và vào chất lượng của thức ăn, mặt khác điều kiện canh tác, đánh bắt và chăn nuôi lại quyết định chất lượng nguồn thực phẩm. Vì vậy mối quan hệ giữa dinh dưỡng – khoa học thực phẩm với nông nghiệp, thủy sản là một mối quan hệ hết sức chặt chẽ.
Các phát hiện của khoa học dinh dưỡng đã từng bước phát hiện các chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể, và trong một thời gian dài nói đến giá trị dinh dưỡng của thực phẩm người ta chỉ chú ý phân tích thành phần các chất dinh dưỡng và bỏ qua các chất còn lại.