Uncategorized

Dinh dưỡng và bệnh loãng xương

Ở Việt Nam, theo Viện Lão khoa tỷ lệ loãng xương vào những năm 90 khoảng 13 – 15 % phụ nữ sau mãn kinh (5).
Loãng xương týp I thường xuất hiện sau khi phụ nữ mãn kinh từ 5 – 15 năm, tình trạng loãng xương thường gặp ở các xương xốp nhất là cột sống, gây nên các tình trạng cong, gù, vẹo và đau lưng. Týp II loãng xương do tuổi già sau 70 tuổi ở cả 2 giới và tuổi càng cao thì loãng xương càng tăng, thương tổn chủ yếu ở các xương dài (các chi) hậu quả dẫn đến gãy các xương chi dễ dàng.
ở Hoa Kỳ có trên 20 triệu người trưởng thành bị loãng xương. Ở Việt Nam, theo Viện Lão khoa tỷ lệ loãng xương vào những năm 90 khoảng 13 – 15 % phụ nữ sau mãn kinh (5). Gần đây cho thấy tỷ lệ dao động từ 28 – 36% (17).
Các yếu tố nguy cơ của loãng xương bao gồm:
Giới (nữ).
Mãn kinh sớm. sự giảm sản xuất oestrogen ở tuổi mãn kinh là nguyên nhân quan trọng gây loãng xương về sau.
Yếu tố di truyền. Có đến 50% các dao động về đỉnh khối xương là do yếu tố di truyền.
Cấu trúc xương mỏng.
Chỉ số BMI thấp. Liên quan đến đỉnh khối xương thấp và ảnh hưởng ngược chiều với mất xương.
Hút thuốc lá. Hút thuốc lá làm giảm tỷ trọng xương, mãn kinh sớm, giảm cân và thúc đẩy sự suy kiệt chuyển hóa của oestrogen ngoại sinh ở phụ nữ.
Nghiện rượu. Uống rượu nhiều có ảnh hưởng xấu tới xương có thể là hậu quả của chuyến hóa protein và calci, tính linh hoạt, chức phận sinh dục và tác dụng độc trực tiếp đến cốt bào.
Lối sống tĩnh tại và yếu tố gia đình. Điều kiện tĩnh tại, bất động gây giảm khối xương, ngược lại vận động làm tăng tỷ trọng xương, vận động thể lực đều đặn ở người già làm giảm nguy cơ gãy xương do bớt bị ngã.
Chế độ ăn, sử dụng các chất bổ sung, hoạt động thể lực và tiếp xúc với ánh nắng ở các giai đoạn khác nhau của cuộc đời có ảnh hưởng lớn đến tỷ trọng của xương, tốc độ mất xương và tiến triển của các chấn tương hoặc gãy xương. Yếu tố dinh dưỡng chính để cân nhắc torng sự phòng và xử trí loãng xương là mức calci ăn vào trong cuộc đời.
Quá trình cốt hóa và dinh dưỡng (36,37,50)
Dinh dưỡng ảnh hưởng tới chất lượng xương trên hai phương diện. Một mặt, chế độ ăn cung cấp cho cơ thể các chất cần thiết để tạo xương, duy trì và hồi phục xương trong suốt cuộc đời. Ngoài protein và calci, các chất dinh dưỡng khác có vai trò quan trọng là các vitamin C, D, K và các chất khoáng phosphor, đồng, mangan và kẽm.
Mặt khác, tổ chức xương là nguồn dự trữ của hai chất khoáng calci và phosphor mà dự trữ này là yếu tố quyết định sức mạnh của hệ thống cơ xương và nó lại phụ thuộc vào cân bằng giữa mức ăn vào và thải ra của chúng.