Uncategorized

Yếu tố di truyền

Môi trường gia đình và nhà trường khuyến khích trẻ em chọn thức ăn lành mạnh. Nuôi con bằng sữa mẹ.
Gen Ob bắt đầu được phân lập ở chuột nhắt, chuột nhất Ob /Ob thiếu leptin nên béo. Tiêm leptin cho chuột nhắt Ob /Ob gây giảm cân. Tuy nhiên, tiêm leptin cho người béo chỉ hơi gây giảm cân nên có thể tình trạng kháng leptin hơn là thiếu leptin mới là yếu tố gây bèo phì ở người. Bên cạnh leptin, mô mỡ còn sản xuất ra adipopectin và resistin mà vai trò đang được chú ý nghiên cứu trong bệnh lý béo phì, tiểu đường kháng insulin và cả trong bệnh lý vữa xơ động mạch (25,69). Hiện nay, vai trò của leptin đối với béo phì ở người còn chưa chắc chắn.
Các gen này có thể biểu hiện khác nhau tùy theo tuổi và giới tính. Khi có môi trường thuận lợi cho béo phì bao gồm chế độ ăn dư thừa và ít nhu cầu hoạt động thể lực, các gen này có thể làm tăng tính mẫn cảm đối với béo phì. Kiểu “gen tiết kiệm” cũng được đề cập đến nhiều trong y văn gần đây. Giả thuyết kiểu “gen tiết kiệm” được chọn lọc bởi đói kém trong quá trình tiến hóa và kiểu “phenol –typ tiết kiệm” được điều chỉnh do điều kiện dinh dưỡng trong thời kỳ có thai, cả hai dạng này đều có lợi trong thời kỳ thiếu đói nhưng trở nên bất lợi trong điều kiện thực phẩm dồi dào, là yếu tố nguy cơ của béo phì và đái đường (25,70).
Bảng 16 dưới đây tổng hợp các yếu tố phòng ngừa và tăng các nguy cơ của thừa cân, béo phì (42).
Bảng 16: Các yếu tố giảm và tăng nguy cơ thừa cân và béo phì
Bằng chứng liên quan. Giảm nguy cơ. Không liên quan. Tăng nguy cơ
Thuyết phục. Rèn luyện thể lực đều đặn. Chế độ ăn nhiều chất xơ. Lối sống tĩnh tại. Ăn nhiều thức ăn có đậm độ năng lượng cao, đậm độ vi chất thấp.
Có khả năng. Môi trường gia đình và nhà trường khuyến khích trẻ em chọn thức ăn lành mạnh. Nuôi con bằng sữa mẹ. Quảng cáo, khuyến mãi thức ăn nhanh, thức ăn đậm độ năng lượng cao. Ăn, uống nhiều bánh kẹo hoặc đồ ngọt. Môi trường kinh tế xã hội không thích hợp.
Có thể. Thức ăn có chỉ số đường huyết thấp. Mức protein trong khẩu phần. Suất ăn nhiều. Ăn nhiều thức ăn ngoài gia đình.
Chưa đầy đủ. Ăn nhiều lần. Rượu
Yếu tố kinh tế xã hội
ở các nước đang phát triển, tỷ lệ người béo phì ở tầng lớp nghèo thường thấp (thiếu ăn, lao động chân tay nặng, phương tiện đi lại khó khăn) và béo phì như là một đặc điểm của giàu có (béo tốt). Ở các nước đã phát triển khi thiếu ăn không còn phổ biến thì tỷ lệ béo phì lại thường cao ở tầng lớp nghèo, ít học so với ở các tầng lớp trên.